De brandpreventieve onderhoudswerkzaamheden in de woningbouw 'beperken' zich in deel 2 tot de aansluiting op de dakconstructie. Dit kan een ingrijpende operatie zijn, zo blijkt.

Omdat onvoldoende afgewerkte woningscheidende constructies bij brand kunnen leiden tot branddoorslag en brandoverslag, heeft VROM-inspectie een aantal bouwkundige herstelmaatregelen geformuleerd. In deel 1 stonden we stil bij het leidingwerk door de brandscheiding; nu bekijken we in de praktijk hoe een brandveilige aansluiting op de dakconstructie wordt gemaakt. Zeker bij woningrenovatie blijkt dit nog niet zo eenvoudig.

download P&WI artikel

In het huidige economische klimaat zijn woningcorporaties volop bezig met renovatie en herbestemming. Quickscans moeten uitwijzen of huurwoningen worden gesplitst (lees: te koop worden aangeboden). Wordt hiertoe besloten, dan moeten de woningen worden opgeleverd conform het Bouwbesluit en hierbij zijn meestal aanvullende brandpreventieve onderhoudswerkzaamheden gemoeid.

Voor woningcorporaties die veelal werken met meerdere (onder)aannemers in verschillende gemeenten, is splitsing een omvangrijk traject; inventarisaties, kostenbegrotingen, planning en aansturing van partijen, oplevering, overleg met en inspecties door het bevoegd gezag. In regio Utrecht schuift op dat moment een speciaal team van architectenbureau Op ten Noort Blijdenstein aan.

Caspar Duijvesteijn – projectleider bij ONB - kan zich zo langzamerhand ‘expert’ noemen als het gaat om brandveilige dakaansluitingen.
“We hebben de opdracht van een woningcorporatie om de splitsing van circa 8.500 woningen te begeleiden nu voor zo’n 25% gerealiseerd. We focussen op drie hoofdaspecten: gezondheid, bruikbaarheid en brandveiligheid die onderling nauw verweven zijn. Als we het energielabel van een woning willen opkrikken door dakisolatie, heeft dit uiteraard impact op de brandveiligheid. Zo ook verbeterde woningventilatie; dit moet meteen brandveilig worden aangepakt.”

Het is een wijdverbreid misverstand

dat een brandwerend plafond

afdoende is om vlamoverslag tegen te gaan. 

Bij dakaansluitingen zijn er diverse brandveilige oplossingen voorhanden. Het is een wijdverbreid misverstand dat een brandwerend plafond afdoende is om vlamoverslag tegen te gaan. Ongeacht of het een gipsplaatplafond is of zelfs een verlaagd systeemplafond dat voldoet aan de vereiste brandweerstand, er is meer nodig om vlamoverslag van het ene brandcompartiment naar het andere uit te sluiten!

In de meeste gevallen is de situatie klip en klaar. Het behoeft geen verdere uitleg dat de weerstand brandoverslag bij aaneengesloten loze ruimtes of bij openingen tussen dakbeschot en woningscheidend bouwdeel nihil is. Duijvesteijn: “Bij woningbouw zitten de ‘verborgen’ risico’s vaak achter verlaagde
plafonds, op het dak achter het knieschot of sluimerend in doorlopende panlatten of gordingen.”

Herstel is nodig om de WBDBO te borgen. (Foto: ONB)

 
ONB doet in eerste instantie inspecties zonder destructief onderzoek. Ofwel, zonder het dak open te breken, probeert men aan de hand van bouwtekeningen uit het archief de bouwfysische situatie te beoordelen. Bij twijfel biedt een endoscopie-onderzoek uitkomst zonder al teveel overlast voor de bewoners. ONB vertaalt risico-inventarisaties in herstelplannen en brandveilige oplossingen om deze vervolgens ter goedkeuring voor te leggen aan principaal en bevoegd gezag. 



Aansluiting strijkbalk met bouwmuur en dakvlak ter plaatse van de dakvoet; er ontbreekt bouwmuurmassa. De WBD is onvoldoende gewaarborgd. (Foto: ONB)

Op het dak dienen zich meestal twee primaire problemen aan: het dakafschot voor het hemelwater en de ligging van de balken. Bij balken op de woningscheidende spouw of steensmuur wordt de bouwkundige muur opgemetseld met kalkzandstenen (zie foto A t/m D). Volgens ONB is dit de meest
pragmatische oplossing. Duijvesteijn: “Balken willen nog wel eens koud tegen elkaar aan liggen en de hoh-maat kan onderling verschillen. Het lijkt heel
drastisch, maar bij opmetselen is de uitvoeringstermijn vele malen sneller!”

 A    B   C    D

A: Woningscheidend bouwdeel biedt onvoldoende WBDBO.
B: De dakbalken worden ingekort, waarna het bouwdeel wordt opgemetseld.
C+D: Opgemetseld bouwdeel wordt afgetimmerd met resp. multiplex en dakleer (Foto’s: ONB).

Tegelijkertijd worden de brandpreventieve

herstelwerkzaamheden nogal eens aangemerkt

als ‘uitgesteld planmatig onderhoud’.

Het is een goede zaak dat in de sociale woningbouw een flinke inhaalslag wordt gemaakt om bestaande woningen op te waarderen tot hogere energielabels. Tegelijkertijd worden de brandpreventieve herstelwerkzaamheden nogal eens aangemerkt als ‘uitgesteld planmatig onderhoud’. Hoewel brandpreventieve renovatie ingrijpend kan zijn, blijkt het kostentechnisch gezien toch vaak beter ‘meteen doorpakken’ dan ‘gefaseerd oplappen’.  

In Hoofddorp liepen in 2008 acht woningen forse schade op door brandoverslag via het dak. (Foto: VROM-Inspectie)